MILITAIR HOSPITAAL COURANT


-> Militair Hospitaal Oostende

Onder de titel van 'Van Militair Hospitaal tot Boeiend & Betaalbaar Wonen' organiseerde de stad Oostende (via Oostende Werft, het stadsontwikkelingsbedrijf) en de projectontwikkelaar een opendeurdag voor de invulling van deze erfgoedsite vlak aan de zee. De Werkgroep MHA+ is gaan kijken en ontdekte een parel aan de kust en veel volk.
Zowel de projectontwikkelaar als de stad streven ernaar om van Oosteroever, waar oa. de hospitaalsite is gelegen, een nieuw en levendig stadsdeel te maken. Centraal staat de harmonie tussen wonen, werken en ontspanning . Het architectenbureau Beel en Achtergael uit Gent werkte voor de investeerder Vanhaerents nv een plan uit (zie foto) voor een nieuwe toekomst van deze site.
Het ontwerp voorziet in een verscheiden woningaanbod voor een gevarieerd publiek. Zo zullen 215 woongelegenheden (142 woningen met twee tot drie slaapkamers, 22 lofts en 52 appartementen met twee tot drie slaapkamers) voornamelijk jonge gezinnen moeten aantrekken. Twee ondergrondse parkeergarages, ingeplant aan de randen van het terrein moeten de bewoners toelaten hun wagen te stallen. Voor bezoekers worden een aantal bovengrondse parkeerplaatsen voorzien.
Het ondergronds parkeren en de compacte voetafdruk van de bebouwing zorgen voor een grote oppervlakte aan autovrije en open ruimte binnen de site. Deze wordt ingericht met publiek en privaat groen. Een collectieve groene ruimte zal bestaan uit twee grote groengehelen: een centrale, weinig betreedbare zone met wilde kruidengrassen en een parkzone aan de zuidoostelijke zijde, waar sport- en speelinfrastructuur kan worden voorzien.
Privaat groen wordt voorzien in de vorm van private tuinen, semi-collectieve binnentuinen en private
groendaken. De woningen krijgen een maximaal prijskaartje van 200.000 euro om het project betaalbaar te houden.
De Werkgroep MHA+ zag dat het goed was. Enkel ontbreekt een klein aantal sociale koopwoningen die het wonen op de site voor jonge gezinnen met beperkt budget ook toegankelijk had kunnen maken.

Panoramisch beeld militair hospitaal te Oostende en maquette woonproject

De opendeurdag in het Militair Hospitaal Oostende. Ook in Antwerpen?

-> Stad Antwerpen organiseerde tentoonstelling over projectvoorstellen Militair Hospitaal… met inspraak.

De Werkgroep MHA+ heeft de schepen voor communicatie Chantal Pauwels gevraagd een initiatief te organiseren waarbij de bewoners op voorhand de plannen kunnen inzien, inspraak mogelijk is en de bemerkingen op te nemen in een nota. Het initiatief is een tentoonstelling geworden, in mekaar gestoken door het Stedelijk Wijkoverleg waar de bezoekers hun wensen en ideeën hebben neergeschreven over de planvoorstellen.
De stad heeft van 12 tot en met 16 november in het districtshuis van Berchem deze tentoonstelling gehouden. De plannen van de drie kandidaten die deelnamen aan de stedenbouwkundige wedstrijd werden tentoongesteld. Ongeveer 500 bewoners hebben de expositie bijgewoond en hun bemerkingen neergepend op de fiches van het Stedelijk Wijkoverleg. Ook kon een voorkeur neergeschreven worden welke kandidaat de beste plannen had. Maar het zijn de wensen en verzuchtingen van de omwonenden, op de fiches neergeschreven, die van belang zijn. Niet de kandidaat: daar besliste de jury over.

Op 21 november jl. selecteerde de jury de beste kandidaat en maakte haar advies over aan het schepencollege. Het schepencollege heeft eind die maand de knoop doorgehakt met de keuze van de groep rond VanHaerents/ Wilma en architectenbureau Beel/ Achtergael. Zij mogen het project Militair Hospitaal uitvoeren.

De voorstellen van de drie groepen waren aan elkaar gewaagd. Toch hebben twee groepen voorstellen uitgewerkt met veel respect ( naar behoud en invulling van de gebouwen) voor het bestaande erfgoed. In alle plannen is veel parkgroen voorzien, de ene groep meer dan de andere. Één projectgroep heeft in de voorstellen woontorens ontworpen die te veel aan een hoogbouwwijk refereren.
In de volgende nieuwsbrief zullen we de 3 voorstellen meer in detail bespreken.

Nu de tentoonstelling voorbij is worden de bemerkingen in een 'bewoners'nota opgenomen. Deze nota wordt nadien aan de projectontwikkelaar overgemaakt met de vraag om rekening te houden in het definitieve plan met de bemerkingen en ideeën van de bewoners.






-> Werkgroep wil dat stad aankoop van de site uitvoert.

De stad moet nu, eens de definitieve bouwheer is gekend, de verkoopsovereenkomst snel ondertekenen. Momenteel heeft de wedstrijd wat vertraging opgelopen doordat het schepencollege moeilijk eens geraakte over de verschillende stappen die dienden genomen te worden voor de wedstrijdformule en de communicatie naar de bewoners.
Schepen Van Campenhout heeft tijdens de opening van de tentoonstelling de aanwezigen laten weten dat de doorverkoop van de site in februari 2006 is voorzien. De Werkgroep wil dat deze deadline gehanteerd blijft.
Midden 2006 zijn het opnieuw verkiezingen waardoor het hele participatie- en planningsproces wel eens op de helling kan komen te staan. De nieuwe bestuursploeg kan de plannen van de vorige ploeg met één pennentrek ongedaan maken. Zowel de schepen als het Stedelijke Wijkoverleg verzekeren ons dat het project nog op schema zit en dat de doorverkoop voor de verkiezingen rond zal zijn. Maar een kink in de kabel is nooit veraf…
De Werkgroep MHA+ wil dan ook dat na de selectie van de kandidaat snel onderhandeld wordt over de doorverkoop van de site (eigenaar Ministerie van Financiën) aan de projectontwikkelaar.







-> Duurzaam Project Militair Hospitaal te Antwerpen.

Na een doorgedreven communicatieproces met de bewoners en een stedenbouwkundige wedstrijd in fasen wordt de laatste stap genomen in het planningsproces naar de uitvoering en realisatie van het woonproject Militair Hospitaal.
De Werkgroep MHA+ heeft steeds geijverd voor een doorgedreven participatie met de bewoners rond de duurzame ontwikkeling van de site. De verschillende initiatieven die de werkgroep sindsdien heeft genomen naar de stad toe, resulteerden in een officieel communicatietraject van stadswege uitgevoerd door het Stedelijk Wijkoverleg. Nu, na tal van overlegmomenten, nieuwsbrieven, bijeenkomsten en de uiteindelijke tentoonstelling met de projecten hebben menig buurtbewoners een idee hoe de toekomstige invulling van de site er uit zal zien. De voorstellen van de projectontwikkelaar Wilma/Vanhaerents benaderen het meest aan de wensen en behoeften van de bewoners.

Nu de projectontwikkelaar gekend is mag deze overlegstructuur met de bewoners niet stil vallen: het definitieve plan moet nog opgesteld worden.
De wedstrijdplannen van de verkozen groep bevatten, naar ons aanvoelen, de beste conceptuele krachtlijnen voor de realisatie van dit woonproject: een verscheidenheid aan woningtypes, een park van +/- 1.4 Ha, gemeenschapsvoorzieningen, invulling van de monumenten, enz…

Nu willen het Wijkcomité Haringrode en de Werkgroep MHA+ in samenspraak met de projectontwikkelaar naar een architectuurplan streven waar bovenvermelde elementen in het ontwerp duidelijk opgenomen zijn. Ook kunnen enkele aanpassingen, zoals de hoogte van de woontorens, een minder ingrijpende architectuur voor de oostelijke vleugel, meer sociale mix, een buurthuis enz… het plan verder verfijnen.

De bewonersgroep Haringrode en de Werkgroep MHA+ zijn door de projectontwikkelaar Wilma/Vanhaerents uitgenodigd om in een eerste overleg na te denken hoe dit communicatietraject kan worden verder gezet en op welke wijze de plannen inhoudelijk kunnen op punt gesteld worden.

-> De 3 projecten kritisch bekeken

De werkgroep heeft tezamen met leden van het wijkcomité Haringrode de plannen op de tentoonstelling bekeken. Hieronder zijn de bevindingen over de 3 projectvoorstellen neergeschreven. Deze zijn gesteund op recente gesprekken met bewoners, die de tentoonstelling bezochten, en op de jarenlange gedachtewisseling met de wijk betreffende de toekomstige ontwikkeling van de site.

Een overzicht:

Project 1: Projectontwikkelaar Fortis Bank- Van Roey met architecten Storme-Van Ranst en Stramien.

Uit de plannen menen we af te leiden dat het hier om een onsamenhangend project gaat. De 'Footprint' van Fort IV, de basis van hun plan, leidt tot 3 concepten met een eigen identiteit: de kleine woningen in de rand, de monumenten en een strak gevormde strip van woontorens in het hart van de site. Drie delen met een te eigenzinnig karakter en invulling. De 'goedkopere' lage woningbouw wordt daardoor geconcentreerd in de rand terwijl de ' duurdere' hoogbouwtorens residentiële appartementen omvatten.
Een hardere confrontatie tussen het bestaande erfgoed, de nieuwe hoogbouw en de randwoningen kunnen we ons niet voorstellen.
Dit beeld wordt nog eens versterkt door de woontorens op een kunstmatige manier aan het overblijvende gedeelte van de oostelijke vleugel, namelijk de gevel, te plaatsen. Het gebouw zelf wordt volledig afgebroken. Enkel de lage voorgevel wordt als een decorstuk behouden en moet voor de nodige doorwaadbaarheid zorgen. De strakke hoogbouw gekleefd aan deze gevel lijkt dit echter tegen te spreken. Ook de monumenten worden (letterlijk) in de schaduw gezet.

Bovendien werden de plannen systematisch met groenwaarden ingekleurd waardoor de indruk ontstond dat het hier om parkgroen ging. Dit werkte voor vele bezoekers misleidend .

De beloofde doorwaadbaarheid, een belangrijk punt uit het Masterplan, is volgens de plannen aanwezig. Op de tekeningen zien we dat de randbebouwing, bestaande uit kleine blokken, verder bouwt op de 'footprint' van het voormalige fort. Dit legt een tweede cordon rond de site. Het centraal gelegen park, toch een voordeel in dit ontwerp, wordt hierdoor minder bereikbaar en geeft de indruk van een geïsoleerd eiland te zijn. De doorwaadbaarheid naar de wijk is dus zoek.
De sociale en culturele invulling van de paviljoenen zijn een pluspunt en werken verfrissend in het ontwerp. Toch stellen we dat deze voorzieningen ook in de andere projectvoorstellen opgenomen werden.

-> boven: Project 1: grondplan en perspectief -> rechts: Project 1: perspectieven ( Projectontwikkelaar Fortis Bank- Van Roey met architecten Storme-Van Ranst en Stramien.)

Project 2: Groep MiHa met projectontwikkelaar Himmos, architecten Poponcini-Lootens en KCAP uit Nederland.

De kracht van dit ontwerp bestaat uit de afwisselingen tussen open ruimte en bebouwing, de mix aan functies en woonvormen, en het gebruik van waterpartijen.
De oostelijke vleugel krijgt een nieuwe ( commerciële) functie en wordt opgenomen in de stedenbouwkundige structuur van de nieuwe bebouwing op het arsenaalgedeelte. Het plan is rustig van opbouw, de bouwhoogtes beperkt. De stijl is luchtiger en speels oa. door de nieuwe bebouwing met de vele binnentuinen en waterbekkens.
Ook hier werd rekening gehouden met een hectare aanééngesloten groen maar door de meer verspreide bebouwing werd deze groene long naar de rand verwezen van het gebied, aansluitend op de Lange Leemstraat.
Een gezonde mix aan residentiële (duurdere) en betaalbare woningen wordt in dit plan sterk uitgespeeld. Zowel het groen als de verscheidenheid aan bewoners en woonvormen worden maximaal met mekaar verweven wat het leefklimaat ten goede komt.
Het erfgoed in dit ontwerp is geen obstakel maar een sterkte. Het idee van paviljoenen in een groene omgeving alsook de logistieke gebouwen met binnentuinen van het Militair Hospitaal, worden als gegeven doorgetrokken in het architectuurplan. Dit verhoogt sterk de doorwaadbaarheid en overzichtelijkheid van een toch gesloten site. Enkel de poorttoegang aan de Boomgaardstraat is te besloten.
Wijzigingen aan dit plan dringen zich op, zonder het concept aan te tasten. Zo moet het park meer tot zijn recht komen, zeker in de verbinding met de Boomgaardstraat.

-> boven: Project 2: perspectieven (Groep MiHa met projectontwikkelaar Himmos, architecten Poponcini-Lootens en KCAP uit Nederland.)

-> boven: Project 2: groenplan + perpectief (Groep MiHa met projectontwikkelaar Himmos, architecten Poponcini-Lootens en KCAP uit Nederland.)

Project 3: Groep Van Haerents met architecten Stefaan Beel en Lieven Achtergael.

In de visualisatie naar het brede publiek is dit project het meest sprekende architecturale voorstel. Net zoals in het tweede voorstel hebben de ontwerpers verder gebouwd op de verwevenheid van open ruimte en gebouwen. Het erfgoed staat centraal in het sterke parkconcept . Het gegeven park wordt meer abstract benaderd: bijna de hele site wordt als groene ruimte bestempeld door de monumenten te 'etaleren' op een groen tapijt.
De wandelgangen die de paviljoenen met elkaar verbinden evolueren naar open gaanderijen. Het karakter van het erfgoed wordt hierbij gerespecteerd. Dit voorstel creëert een groene oase in een sterk verstedelijkte omgeving. Rustplekken, perspectiefzichten en een doorgedreven verbindingsstructuur maken dit voorstel het meest doorwaadbare.

In dit plan wordt eveneens de rijwoning met tuin geherwaardeerd. Woonclusters van aanééngeschakelde woningen worden zodanig ingeplant op het arsenaalgedeelte, dat tussen de bestaande bebouwing en deze nieuwe woningen binnenpleinen ontstaan.

-> boven: Project 3: grondplan + perspectief (Groep Van Haerents met architecten Stefaan Beel en Lieven Achtergael.)

-> boven: Project 3: perspectieven (Groep Van Haerents met architecten Stefaan Beel en Lieven Achtergael.)

De keuze van de Werkgroep MHA+ en het wijkcomité Haringrode

De jury heeft haar oog laten vallen op het derde ontwerp dat stedenbouwkundig een sterk verhaal brengt en architecturaal 'Beel'bepalend is. De keuze is niet zo verwonderlijk als men weet dat dezelfde projectgroep het planvoorstel voor het Militair Hospitaal in Oostende, sterk vergelijkbaar met de site in Antwerpen, mag uitvoeren als woonproject.
Het wijkcomité en de werkgroep heeft, via een brief aan het schepencollege, de stad geadviseerd om de keuze van de jury te volgen en de ontwikkeling volgens project 3 te laten plaatsvinden. Naast deze keuze hebben we in de brief vermeld dat dit hoofdplan aangevuld moet worden met de positieve elementen en ideeën uit project 2.